Zelf kiezen van je reumamedicijn: maakt dat verschil?Zelfkiezenvanjereumamedicijn:maaktdatverschil?

“In de zogeheten BACH-studie (Better After CHoosing) wilden we graag onderzoeken wat er gebeurt als mensen met RA zelf mogen kiezen tussen twee verschillende soorten medicijnen”, vertelt Floor Reimann. “De ene helft van de deelnemers mocht zelf kiezen. Bij de andere helft werd door loting bepaald welk medicijn ze kregen.”

Tablet of injectie? Wat kiezen deze mensen met RA?

Aan het onderzoek deden uiteindelijk 101 mensen met RA mee. De onderzoeker: “Zij hadden gemiddeld al zeven jaar RA en de conventionele reumamedicijnen zoals methotrexaat werkten bij hen onvoldoende. Ook hadden ze nog niet eerder een biological gebruikt. Bij aanvang van het onderzoek was de ziekteactiviteit in beide groepen vergelijkbaar, gemeten met de zogeheten DAS28-CRP, een score voor de activiteit van reumatoïde artritis.”

De deelnemers kregen vervolgens twee behandelopties: filgotinib, een JAK-remmer in tabletvorm, of een TNF-blokker die met een injectie onder de huid wordt toegediend.

Reimann: “Omdat wij de keuze van de patiënten zo min mogelijk wilden beïnvloeden, kregen de deelnemers die zelf mochten kiezen thuis een korte, neutrale animatievideo over beide behandelingen te zien. Verder kregen ze de bijsluiters mee.”

Opvallend genoeg had niemand veel bedenktijd nodig. Alle deelnemers maakten binnen 48 uur hun keuze, zonder om extra informatie te vragen.

“Dat vonden we echt verrassend”, vertelt ze. “Als artsen moeten we dus niet denken dat patiënten zo'n keuze niet zelf kunnen maken. Dit onderzoek laat zien dat mensen heel goed in staat zijn om te bepalen wat bij hen past.”

Waarom kiezen patiënten voor een pil of injectie?

Je zou misschien verwachten dat verreweg de meeste mensen de voorkeur geven voor een tablet. Dat bleek toch niet zo zwart-wit. Van de 51 deelnemers die zelf mochten kiezen, koos 55 procent voor filgotinib, de JAK-remmer in tabletvorm. Maar de overige 45 procent koos voor een TNF-remmer, die met een injectie wordt toegediend.

Volgens de onderzoeker was de toedieningsvorm overigens wel bepalend in de keuze. “Van de deelnemers die hun reden opgaven, noemde ongeveer 55 procent dit als belangrijkste reden. Maar niet alleen dat. Ook mogelijke bijwerkingen speelden een rol. Die werden door ongeveer 20 procent genoemd. Bij mensen die voor de injectie kozen, was daarnaast de frequentie van toediening een belangrijke overweging.”

Meer tevredenheid én minder vaak wisselen van medicatie

Floor Reimann vertelt dat er na 24 weken duidelijke verschillen zaten tussen de twee groepen. “Van de mensen die zelf hun behandeling hadden gekozen, was maar liefst 92 procent tevreden. In de groep waarin de behandeling door loting was bepaald, was dat 73 procent.”

Een andere belangrijke uitkomst was dat mensen die zelf hadden gekozen minder wisselden van medicatie. “In de keuzegroep wisselden 6 van de 51 deelnemers van behandeling, tegenover 15 van de 50 deelnemers in de lotingsgroep. Meestal gebeurde dat omdat het medicijn onvoldoende werkte.”

En er waren meer verschillen, vervolgt de reumatoloog: “In de keuzegroep hadden 4 mensen extra corticosteroïden nodig, tegenover 12 in de lotingsgroep. Ook werden minder bijwerkingen gemeld.”

Zelf kiezen maakt echt verschil

De verschillen in tevredenheid, medicatiewisselingen, corticosteroïdgebruik en bijwerkingen waren volgens de onderzoekers statistisch significant.

“We zijn best een beetje trots dat we dit onderzoek vanuit Leeuwarden hebben kunnen opzetten”, zegt Reinhard Bos, reumatoloog, werkzaam in zowel Leeuwarden als Drachten en coördinerend onderzoeker. “Het viel niet mee om honderd mensen te vinden die wilden deelnemen. Maar de resultaten laten zien hoe belangrijk het is om patiënten een echte keuze te geven.”

Niet alleen behandelen op ontstekingsactiviteit

Wat betekenen deze resultaten voor de dagelijkse praktijk? Volgens Bos is het tijd om meer aandacht te besteden aan wat patiënten zelf belangrijk vinden bij hun behandeling. 

“Als reumatologen zijn we sterk gericht op het verlagen van de ontstekingsactiviteit. Dat is natuurlijk belangrijk. Maar een behandeling moet ook passen bij iemands leven en persoonlijke wensen.” En die wensen kunnen behoorlijk verschillen, legt hij uit.

“De ene patiënt wil zo min mogelijk momenten waarop hij medicijnen moet innemen of toedienen en kiest daarom misschien liever voor een wekelijkse of maandelijkse injectie. Een ander wil vooral zo min mogelijk bijwerkingen. Weer iemand anders wil kunnen blijven sporten. “En iemand die regelmatig luchtweginfecties heeft, kan het risico op infecties juist weer extra zwaar laten meewegen bij de keuze voor een medicijn.”

Niet iedereen wil zelf kiezen

Dat betekent overigens niet dat iedere patiënt per se zelf wil kiezen. Reinhard Bos: “Er zijn ook mensen die die beslissing liever aan hun arts overlaten. Dat is natuurlijk ook prima. Het gaat erom dat we niet voor patiënten invullen wat zij willen.”

Meer aandacht voor persoonlijke wensen in de spreekkamer

Bos zou het onderzoek graag op grotere schaal voortzetten. "In onze studie hebben we een relatief kleine groep patiënten 24 weken gevolgd. Het zou interessant zijn om te kijken of we deze resultaten ook in een grotere groep terugzien. En we zijn natuurlijk benieuwd of zelf kiezen ook invloed heeft op de ziekteactiviteit."

Hij hoopt dat de uitkomsten van de BACH-studie meer aandacht krijgen en dat persoonlijke behandeldoelen een grotere rol gaan spelen in de spreekkamer.

De BACH-studie werd uitgevoerd in zes Nederlandse ziekenhuizen en gepresenteerd tijdens het Europese reumacongres EULAR 2026.