Donorbot met kraakbeen voor beschadigde knieDonorbotmetkraakbeenvoorbeschadigdeknie

Voor beschadigingen aan kraakbeen én bot eronder

De behandeling is bedoeld voor mensen bij wie niet alleen het kraakbeen, maar ook het bot eronder ernstig beschadigd is. Zo'n beschadiging kan bijvoorbeeld ontstaan na een ongeval. Ook mensen bij wie een eerdere kraakbeenbehandeling onvoldoende heeft geholpen, kunnen in aanmerking komen.

Bot-kraakbeentransplantatie

De nieuwe behandeltechniek heet met een mooi woord osteochondrale allograft-transplantatie, kortweg OCA. Tijdens de operatie verwijdert de orthopedisch chirurg het beschadigde weefsel. Daarvoor in de plaats komt een passend stukje bot en levend kraakbeen van een overleden donor. 

Geen medicijnen nodig om afweerreactie te onderdrukken

Bijzonder is dat patiënten na de transplantatie geen medicijnen hoeven te gebruiken om hun afweersysteem te onderdrukken. De kraakbeencellen zitten als het ware opgesloten en het donorbot wordt voor de operatie zo goed mogelijk ontdaan van cellen. Daardoor is de kans op een afweerreactie klein.

De behandeling wordt in de Verenigde Staten al tientallen jaren toegepast. Uit internationale ervaring blijkt dat ongeveer drie op de vier patiënten tot tien jaar na de operatie nog verbetering ervaren. In Nederland was deze behandeling tot nu toe niet beschikbaar.

Eigen knie zo lang mogelijk behouden

De nieuwe behandeling past bij het werk dat UMC Utrecht al jaren doet om beschadigde knieën waar mogelijk te herstellen en de eigen knie zo lang mogelijk te behouden. Orthopedisch chirurg Roel Custers en zijn team werken aan verschillende behandelingen voor kraakbeenschade.

Zo worden in Utrecht onder meer kraakbeencellen van de patiënt zelf opgekweekt en teruggeplaatst. Ook zijn er verschillende operaties voor beschadigingen waarbij zowel het kraakbeen als het onderliggende bot is aangedaan. Welke behandeling mogelijk is, hangt af van de soort beschadiging en de toestand van de knie.

Samenwerking met Verenigde Staten 

Arts-onderzoeker Jasmijn Korpershoek leerde de nieuw toegepaste methode tijdens haar onderzoek in de Verenigde Staten kennen. Daar werkte ze samen met Daniel Saris, orthopedisch chirurg bij de Mayo Clinic en hoogleraar bij het UMC Utrecht. 

Nu werkt ze samen met onder meer Roel Custers en arts-onderzoeker Fianne Lissendorp om de behandeling breder mogelijk te maken in Nederland. Een belangrijke uitdaging is de beschikbaarheid van geschikt donorweefsel met levende kraakbeencellen.

Onderzoek naar donorweefsel

ReumaNederland financiert samen met Health~Holland het onderzoek naar deze behandeling. Nu de eerste patiënten behandeld kunnen worden, onderzoeken Custers en zijn collega's onder meer hoe het afweersysteem op het donorweefsel reageert en welke kenmerken van patiënt en donorweefsel bijdragen aan een goed resultaat.

Ook zoeken de onderzoekers naar manieren om meer geschikt donorweefsel beschikbaar te krijgen. Dat is nu nog schaars. Het weefsel moet goed passen bij de knie en de beschadiging van de patiënt. Een van de mogelijkheden die wordt onderzocht, is het gebruik van gezond kraakbeen dat overblijft bij het plaatsen van een knieprothese.

Niet voor iedereen geschikt

Een osteochondrale allograft is niet geschikt voor iedereen met knieklachten of artrose. De behandeling is bedoeld voor een specifieke groep patiënten met ernstige schade aan zowel het kraakbeen als het bot in de knie. Vaak gaat het om patiënten jonger dan 50 jaar bij wie andere behandelingen onvoldoende helpen.

Voor de behandeling is een verwijzing nodig. Bespreek met je orthopedisch chirurg of huisarts of een verwijzing naar de Mobility Clinic van het UMC Utrecht passend is. Daar beoordelen artsen welke behandeling het meest geschikt is.