Waarom is er vaak een tekort aan medicijnen?
Waarom zijn sommige medicijnen ineens niet meer leverbaar? Hoe kan dat in een land als Nederland? Hoogleraar Goed Geneesmiddelengebruik professor Bart van den Bemt geeft antwoord op veelgestelde vragen over medicijnen.
Wie is Bart van den Bemt?
Bart van den Bemt is hoogleraar Goed Geneesmiddengebruik (Personalized Pharmaceutical Care) aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij werkt ook als medisch manager en onderzoeker bij de Sint Maartensapotheek, een apotheek die gespecialiseerd is in reuma, orthopedie en revalidatie. Bart is expert op het gebied van (aanvullende) behandelingen van reuma.
"We hanteren lage medicijnprijzen, maar daardoor staat Nederland soms achteraan in de rij."
Ineens niet meer leverbaar
Een medicijntekort voelt voor veel mensen onbegrijpelijk. Je krijgt een middel voorgeschreven, maar in de apotheek blijkt het ineens niet leverbaar. Of je krijgt een ander merk mee, met een andere naam of verpakking. Hoe kan dat, in een land met goede zorg en moderne apotheken?
Het korte antwoord: omdat het maken en leveren van medicijnen kwetsbaarder is dan het lijkt.
Productie in China of India
Veel medicijnen worden niet in Nederland gemaakt. De productie van werkzame stoffen vindt vaak plaats in landen als China en India. Soms zijn er maar één of twee fabrieken wereldwijd die een bepaalde stof produceert. Als daar iets misgaat, bijvoorbeeld door kwaliteitsproblemen, een brand, strengere controles of logistieke vertragingen, heeft dat meteen gevolgen voor meerdere landen tegelijk. Nederland is één van de afnemers, maar niet altijd de eerste die wordt bediend.
Lage prijzen in Nederland
Daar komt bij dat Nederland relatief lage medicijnprijzen hanteert. Dat houdt de zorg betaalbaar, maar het maakt Nederland minder aantrekkelijk voor fabrikanten. Het gevolg: Nederland komt sneller achteraan in de rij.
Weinig voorraad
Tot voor kort werd in de hele keten ook weinig voorraad aangehouden. Dat scheelt kosten, maar het betekent ook dat er nauwelijks buffer is. Zodra de vraag stijgt of de levering stokt, ontstaat er direct een tekort. Gelukkig houden fabrikanten en groothandels vanaf 1 januari 2023 verplicht grotere voorraden aan. Het effect hiervan is nu al te merken. Dankzij deze grotere voorraden is het aantal geneesmiddelentekorten afgelopen jaar iets afgenomen.
Strenge eisen en veel stappen
We moeten verder niet vergeten dat het maken en leveren van medicijnen complex is. Het productieproces kent veel stappen en strenge kwaliteitseisen. Als ergens in dat proces iets niet klopt, mag een medicijn tijdelijk niet worden geleverd. Dat is belangrijk voor de veiligheid, maar het kan wel leiden tot lege schappen.
Voor patiënten betekent dit alles helaas dat ze moeten overstappen op een ander merk of middel, wat onzekerheid kan geven.
Een goed alternatief
Krijg je te maken met een tekort? Bespreek dat altijd met je apotheker of arts. Vaak is er een goed alternatief, maar het is belangrijk dat dat zorgvuldig gebeurt. Want net als bij het gebruik van medicijnen zelf, geldt ook hier: goede uitleg en afstemming maken een groot verschil.
Meer vragen over medicatie
