‘Ik pak nog steeds dingen aan, maar niet meer fysiek. Dat was wel een klap’
Niet klagen, maar doorgaan. Dat is altijd het motto geweest van Marja (58). Hard werken op het melkveebedrijf dat ze samen met haar man runt en de zorg voor de drie kinderen in het gezin. Gewrichtsklachten en pijn heeft ze altijd gehad. Dertien jaar geleden krijgt ze de diagnose: artrose en fybromyalgie. Marja: “Dat was een klap. Ik was die stoere, sterke vrouw die alles aanpakte en nergens voor terugdeinsde.”
Taken anders verdelen
Want zo is ze nu eenmaal opgevoed: gewoon doorgaan. Ze trouwt en bestiert met haar man een veeteeltbedrijf in Noord-Limburg. “Ik hield van het zware werk op de boerderij en daarnaast werkte ik nog een paar uur in de week in een winkel. Maar ik was vaak overbelast en had pijn. Toen we kinderen kregen, zijn we de taken duidelijk gaan verdelen. Mijn man zorgde voor de koeien en het bedrijf, ik de kinderen, het huis, de tuin en het erf. Toen de kinderen groter werden, verschoven mijn taken steeds meer richting stal.”
Marja ervaart in de loop van de jaren steeds vaker meer pijn. Bij de huisarts legt ze haar vermoedens van artrose en fybromyalgie op tafel. De huisarts wil haar niet doorverwijzen en zegt dat ze het ‘hier mee moet doen’. Een paar weken later vraagt ze toch om een doorverwijzing. “Ik wilde duidelijkheid krijgen.”
Dromen en doelen bijstellen
Eenmaal bij de reumatoloog krijgt ze dertien jaar geleden de bevestiging die ze zoekt via de diagnose: ze heeft artrose en fybromyalgie. Dat zorgt aan de ene kant voor opluchting, maar het betekent ook dromen en doelen bijstellen. “Ik was die stoere, sterke vrouw die alles aanpakte en nergens voor terugdeinsde. Ik pak nog steeds dingen aan, maar niet meer fysiek. Dat is natuurlijk wel een klap. Ik heb het geluk dat ik heel lenig ben. Daardoor kan ik nog wel wat, maar de fysieke beperking is er zeker.”
“Ik was die stoere, sterke vrouw die alles aanpakte en nergens voor terugdeinsde. Ik pak nog steeds dingen aan, maar niet meer fysiek. Dat is natuurlijk wel een klap."
Leren praten over artrose
De artrose zit vooral in haar schouders, handen, polsen, heupen en rechterenkel. Nu ze weet waar ze aan toe is, pakt Marja meteen weer door. Een keer per week gaat ze naar de fysiotherapeut en ze start een traject bij de Sint Maartenskliniek in Nijmegen om te leren omgaan met de reuma. Ze meldt zich aan bij de Reumavereniging Venray en gaat reumazwemmen in verwarmd water. “Bij de gespreksgroep van de reumavereniging leerde ik ook praten over de artrose. Thuis heb ik het er minder vaak over, maar hier leerde ik echt om de diepte in te gaan. De taken thuis veranderden wel: ik kon steeds minder doen, dus de opgroeiende kinderen moesten meer bijspringen en ook mijn man nam veel over.”
Nieuwe schouder was onvermijdelijk
Ze past haar leven aan, maar de pijn in haar rechterschouder is niet meer beheersbaar. Ook in haar sleutelbeen zit artrose en de zenuwpijn beperkt haar functioneren in het dagelijks leven. “Een operatie voor een nieuwe schouder was onvermijdelijk. Ik had geen andere keus. Dat was twee jaar geleden en de pijn is helemaal weg. Eind januari is de linkerkant aan de beurt. Ik ben ook links, dus daar zie ik dan wel tegenop omdat ik dan veel met rechts moet overnemen en ik snel overbelast ben.”
Reset is nodig
Het reumazwemmen in Venray stopt noodgedwongen en Marja stapt over naar het thermaalbad in Arcen, waar ze groepslessen met een fysiotherapeut volgt. “Op een gegeven moment prikte zij door me heen. Ze zei: jij bent jezelf constant aan het overbelasten. Je moet naar je lijf luisteren. Ga eens zo min mogelijk doen. Ze had gelijk, ik rende maar door. De grens was bereikt. Ik had een reset nodig.”
Het op nul beginnen en van daaruit opbouwen valt samen met het besluit om te stoppen met het melkveebedrijf. “Daardoor kon ik ook meer laten liggen. En de kinderen waren inmiddels het huis uit. We zitten nu in de akkerbouw, maar dat is veel minder en vooral lichter werk. Daardoor kan mijn man ook meer in huis overnemen.”
Andere wegen bewandelen
Als je Marja vraagt naar de impact van artrose op haar leven, denkt ze even goed na. “Ik zeg altijd: ik ben blij dat het reuma is en geen MS of zoiets. Fysiek beperkt het me, maar geestelijk zie ik het als een verrijking. Ik zoek andere wegen om te bewandelen en dat zit ‘m niet meer in zwaar belastend werk. Ik werk nu bij Hulp aan Huis, als leefondersteuner. Dan ga ik bij oudere mensen met onder ander dementie langs om ze te helpen. Dat werk is zo mooi om te doen. Ook ben ik via de Voorleesexpres bij een Afghaans gezin met negen kinderen terecht gekomen en met hen heb ik zoveel lol.”
Zoek naar dingen die je wel kan. Dat advies heeft Marja voor mensen die ook artrose hebben. ‘Blijf niet doorrennen, maar pas je leven aan en luister naar je lijf. Leer nieuwe dingen. Probeer een mix te vinden van minder belastend bezig te zijn, maar wel geestelijk wakker te blijven. Met die insteek zijn er hele mooie dingen op mijn pad gekomen en blijf ik me van waarde voelen voor de maatschappij.”
Tekst: Margriet van der Zee
Wat kun je doen bij artrose?
