‘Haal dat been er maar af, ik heb zoveel pijn’

Door een ernstig bedrijfsongeval brak Pascalle (53) haar enkel. Het vastzetten van de enkel ging niet goed en ze liep jaren door met breuken. Toen dat ontdekt werd, was het te laat. Door overbelasting was al haar kraakbeen verdwenen. Gevolg: artrose en 24 uur per dag pijn. ‘Dat ik niet meer kan werken, vind ik eigenlijk het ergst.’

Werken in de zorg was haar lust en leven. Voor anderen zorgen en er voor anderen kunnen zijn. In de jeugdhulpverlening is Pascalle helemaal op haar plek. Tot een bedrijfsongeval daar bijna twintig jaar geleden een abrupt einde aan maakte. De Brabantse brak haar kuitbeen en haar enkel, maar dat laatste wist ze toen nog niet. De aandacht in het ziekenhuis ging uit naar haar kuitbeen, terwijl ze eigenlijk het meeste last van haar rechterenkel had. “Pas veel later kwamen ze erachter dat ik met een enkel die in drie stukken was gebroken had rondgelopen,” zegt Pascalle.

Blok beton op enkel

Het vastzetten lukte daarna niet meer goed en door overbelasting was al haar kraakbeen verdwenen. Gevolg: artrose en altijd pijn. “Als ik de pijn probeer uit te leggen zeg ik vaak dat het is alsof er een blok beton op mijn enkel ligt. Constant het gevoel hebben dat die enkel in een klem ligt.” Altijd pijn, slecht kunnen slapen. Het sloopt haar. “Ik val elke nacht pas tegen vier uur in slaap omdat dan de pijn wat is weggezakt.”

Pascalle was net een jaar moeder van haar dochter toen ze het bedrijfsongeval kreeg. Tegen de tijd dat de daadwerkelijke schade aan haar enkel werd ontdekt, moest haar dochter naar school. “Die enkel werd vastgezet en ik kreeg gips. Daardoor mocht ik negen maanden niet staan op mijn rechterbeen. Ik kon mijn dochter niet naar school brengen. Er kwam veel neer op mijn inmiddels ex-man, familie, vrienden en kennissen.”

Snel volwassen worden

Haar ongeluk heeft zeker impact op het gezinsleven. “Mijn dochter weet niet beter, ze was net een jaar toen het gebeurde. Ze is helemaal opgegroeid met mijn situatie en dat vind ik een voor- en een nadeel. Het voordeel is: ze weet precies wat ik wel en niet kan, maar het nadeel is dat ze heel snel volwassen moest worden. Ik probeerde dat natuurlijk te remmen, dat ze niet alles voor me hoefde te doen. Dat vond ik heel moeilijk. Ze moest gewoon kind zijn.”

Pascalle besluit 9 jaar geleden zich om te laten scholen tot pedicure. “Ik dacht: handig, dat werk kan ik vanuit huis doen, ik kan mijn eigen tijd indelen en mijn enkel ontlasten en ik zorg nog steeds voor mensen. Ik haalde begin mei mijn diploma en half mei kreeg ik last van mijn hand en werd ik door de huisarts doorgestuurd naar de reumatoloog. Die gaf meteen de diagnose: RA, reumatoïde artritis. Daar ging mijn droom om pedicure te worden. Dan stort je wereld voor de tweede keer in.”

Altijd pijn, slecht slapen, niet meer kunnen werken. Ondanks haar positieve karakter en manier waarop ze in het leven staat, ziet Pascalle het op een gegeven moment niet meer zitten. Als ze bij de orthopeed terecht komt, 7 jaar geleden, zegt ze: “Haal dat been er maar af, ik heb zoveel pijn. Ik was er helemaal klaar mee. Maar de orthopeed legde me uit dat ze mijn been er niet af gingen halen. De enkel heeft gezond weefsel, dus als ze zouden amputeren, zou ik fantoompijnen krijgen. De pijn zou blijven. Dus daar moest ik mee om leren gaan. Ik kwam in het revalidatiecentrum terecht en ging een traject in van drie maanden.”

Omgaan met pijn en leren doseren

Daar leerde Pascalle heel veel. Over omgaan met pijn en het leren doseren. Keuzes maken die energie opleveren in plaats van energie kosten. “Als je iets gaat doen, van tevoren bedenken: wat kost het me en wat levert het me op? Als ik bijvoorbeeld op een zondag in een scootmobiel naar de Efteling ga, dan doe ik de vrijdag en zaterdag ervoor niks en kan ik de maandag en dinsdag erna ook niks. Maar ik heb wel een hele leuke dag gehad en het was het waard.”

Niet te veel vooruitplannen en neem de dag zoals-ie is. Dat wil Pascalle anderen graag meegeven. “Ik geniet volop van de dingen, mijn glas blijft halfvol. Ik heb een prachtige dochter, een leuke hond en geniet van de kleine dingen in het leven. Tijdens ons gesprek vliegt er bijvoorbeeld al vier keer een meesje voorbij om wat nootjes te komen eten. Daar word ik blij van.”

Investeer in je contacten

Net zoals ze ook blij wordt van spontane koffiebezoekjes of mensen die even een appje sturen hoe het gaat. “Nog een advies: blijf investeren in je contacten. De mensen die er voor je zijn moet je houden en koesteren. Een simpel berichtje kan mensen weer activeren, blijf er moeite voor doen. Als je niet meer kan werken, wordt je wereld namelijk een stuk kleiner. Dat ik niet meer kan werken, vind ik eigenlijk het ergst. Ik was 46 en volledig afgekeurd. Achteraf snap ik het, toen was ik heel boos en verdrietig. Ik miste het sociale aspect, het doel en maatschappelijk nuttig zijn.”

Anderen helpen

Pascalle zorgt graag voor anderen. Daarom doet ze al 28 jaar vrijwilligerswerk. “Dat doe ik voor een vrouw met niet-aangeboren hersenletsel die in een rolstoel zit. Voor het ongeluk maakten we uitstapjes, dat gaat niet meer. Ik ga nog wel een keer in de maand bij haar langs en dan drinken we koffie en hou ik haar gezelschap. Zo kan ik toch nog iets voor haar doen. Net als mijn verhaal doen nu. Ik twijfelde, maar mijn dochter haalde me over. Ze zei: ‘Mam: dan kan je misschien wel weer mensen helpen, doe het gewoon’. Dat is mijn gevoelige snaar hè. Dat zorgen voor anderen blijft er toch inzitten.”

Tekst: Margriet van der Zee

Wat kun je nu zelf doen als je artrose hebt? Mag je bijvoorbeeld sporten, en wat is dan verstandig? En hoe ziet de behandeling bij artrose eruit? Neem een kijkje op Artrose.org voor oefeningen en beweegprogramma's. En lees meer over de verschillende zorgstappen die je kunt doorlopen.