Reumatoïde artritis (RA)

Reumatoïde artritis is een vorm van reuma. Je afweersysteem valt per ongeluk je eigen gewrichten aan. Daardoor ontstaan langdurige ontstekingen, vaak in je handen, polsen of voeten. Met de juiste behandeling blijven je gewrichten vaak soepel, en kun je blijven doen wat voor jou belangrijk is.

Reumatoïde artritis is een chronische auto‑immuunziekte. Je afweersysteem ziet per ongeluk je eigen gewrichten als ‘indringers’ en valt ze aan. Daardoor ontstaan ontstekingen in en rond je gewrichten. Zoals in je pezen, slijmbeurzen of spieren. En soms ook organen of andere weefsels buiten je gewrichten.

RA kan op alle leeftijden beginnen. Vrouwen krijgen RA vaker dan mannen.

De klachten van RA wisselen. Periodes met heftige ontstekingen kunnen afgewisseld worden met rustige periodes. Ook verschillen ze per persoon.

Veel mensen met RA hebben last van:

Pijn, zwelling en stijfheid van de gewrichten, vooral in handen, polsen, voeten en enkels. De gewrichten kunnen warm worden en gevoelig zijn.
Vaak zijn aan beide kanten van je lichaam dezelfde gewrichten ontstoken, bijvoorbeeld beide handen of beide knieën.
Stijfheid als je ’s ochtends opstaat, en nadat je hebt gerust.
Vermoeidheid: je kunt je langdurig uitgeput voelen, zelfs als je voldoende slaapt.
Ontstekingen in de pezen of slijmbeurzen. Ook de plekken rondom je gewrichten kunnen pijnlijk en stijf worden.
Koorts, of een algemeen gevoel van ziek zijn. Vooral wanneer je meer last hebt van klachten.

De precieze oorzaak van RA is nog niet bekend. We weten wel dat een combinatie tussen genetische aanleg en andere factoren een rol kan spelen. Die andere factoren gaan bijvoorbeeld om leefstijl. Zo hebben mensen die roken een grotere kans op RA.

Soms spelen hormonen ook een rol, zeker bij vrouwen. Levensfasen zoals een zwangerschap of overgang kunnen een rol spelen bij het ontstaan van RA.

Om vast te stellen of je RA hebt, gebruikt de arts verschillende onderzoeken:

Lichamelijk onderzoek: de arts kijkt of gewrichten gezwollen en warm zijn. En of ze pijnlijk aanvoelen en hoe soepel ze bewegen.
Bloedonderzoek: de arts laat onderzoeken of je zogenaamde ontstekingswaarden en auto-antistoffen in je bloed hebt. Niet iedereen met RA heeft deze antistoffen in het bloed. Je kunt dus RA hebben zónder dat ze aantoonbaar zijn.
Röntgenfoto’s, echografie of MRI: om te zien of er schade is aan je botten of gewrichten.
Soms gebruikt de arts extra tests, afhankelijk van je klachten. Bijvoorbeeld als pezen zijn aangedaan, of om andere oorzaken uit te sluiten.

Reumatoïde artritis verloopt bij iedereen anders. Veel mensen hebben in het begin milde klachten, die langzaam erger worden. Soms ontstaat de ziekte plotseling, met meerdere gewrichten die tegelijk ontstoken raken.

Zonder behandeling kunnen je gewrichten en pezen beschadigen. Dit kan leiden tot slijtage aan je gewrichten en misvormingen.

RA is een chronische ziekte die meestal niet overgaat. Maar met goede zorg kan de schade beperkt blijven. De ziekte verloopt vaak in opvlammingen en rustige periodes. Je hebt dan periodes met veel klachten, en periodes met weinig of geen klachten.

Er is geen genezing voor RA, maar er zijn veel mogelijkheden om de ziekte te behandelen en je kwaliteit van leven te behouden.

Veelgebruikte behandelingen zijn:

Reuma-remmende medicijnen die het ontstekingsproces remmen. Een bekend voorbeeld is methotrexaat.
Biologische medicijnen of JAK-remmers: bij ernstige RA, als andere medicijnen niet genoeg helpen.
Ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s): om pijn en zwelling te verlichten.
Corticosteroïden zoals prednison: zorgen voor snelle verlichting van ontsteking, en worden meestal kort gebruikt.

Naast medicijnen krijg je vaak ook fysiotherapie of oefentherapie. Zo kun je je gewrichten soepel houden en je spieren sterker maken. Met ergotherapie of hulpmiddelen leer je om je gewrichten te ontlasten bij dagelijkse handelingen.

Bij de behandeling kies je samen met je arts wat bij jou past. Jouw klachten, leven en wensen zijn belangrijk bij het kiezen van een behandeling.

Je kunt zelf veel doen om beter om te gaan met RA en om je gewrichten te beschermen:

Beweeg regelmatig, maar pas op met overbelasting. Oefeningen of fysiotherapie helpen vaak.
Verdeel je energie goed. Wissel inspanning en rust af, vooral op dagen dat je klachten hebt.
Stop met roken. Roken verhoogt de ontstekingen en maakt medicijnen soms minder effectief.
Eet gezond en gevarieerd. Goede voeding ondersteunt je lichaam. Eventueel kun je samen met een diëtist kijken wat bij jou past.
Zorg goed voor je gewrichten. Gebruik eventueel hulpmiddelen, vermijd zware belasting en let op houding bij dagelijkse taken.
Praat over je klachten. Vermoeidheid, pijn of onzekerheid horen bij RA. Bespreek ze met je arts of iemand in je omgeving.

Bekijk dan de uitgebreide informatie op Reuma.nl. Hier lees je meer over het verloop van RA, de behandelmogelijkheden en hoe je ermee kunt omgaan. Je vindt er ook ervaringen van anderen en tips voor je dagelijkse leven.

De medische informatie op deze site wordt samengesteld en actueel gehouden door ReumaNederland, de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR), de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) en de Nederlandse Health Professionals Reumatologie (NHPR).