Wat is de ziekte van Lyme?

De ziekte van Lyme is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door de beet van een teek die besmet is met de Borrelia-bacterie. Andere namen voor de ziekte van Lyme zijn Lymeziekte of Lyme-borreliose.

De ernst van de ziekte varieert van persoon tot persoon. In het begin heb je misschien alleen een gekleurde vlek of rode kring op je huid waar je een tekenbeet had. De rode vlek of kring komt niet bij iedereen voor. Heb je een tekenbeet opgelopen? Noteer de datum van de teek en houd je reactie in de gaten. Sommige symptomen ontstaan pas later.

Je kunt de ziekte van Lyme krijgen als je gebeten bent door een teek die besmet is met de Borrelia burgdorferi-bacterie.

Teken zijn kleine spinachtige beestjes die in struiken en hoog gras leven. Ze zijn vooral van april tot en met oktober actief, maar komen het hele jaar voor. Als je in het bos, door struiken of hoog gras loopt, kan de teek op je lichaam terechtkomen. De teek bijt zich vast in je huid, voedt zich met bloed en kan je met de Borrelia burgdorferi-bacterie besmetten.

Kans op de ziekte van Lyme

Ongeveer 20 procent van de teken draagt de Borrelia burgdorferi-bacterie bij zich. Als je bent gebeten door een besmette teek, is het risico op het krijgen van de ziekte van Lyme echter kleiner dan drie procent. Bij een tekenbeet wordt de bacterie niet direct overgedragen. Hoe langer de teek aan je huid vast zit, hoe groter de kans dat je de bacterie in je bloed krijgt. Hoe eerder je de teek verwijdert, hoe lager de kans op besmetting.

Je leest op de website van het RIVM informatie hoe je een teek het beste kunt verwijderen.

De ziekte van Lyme kan verschillende klachten geven. Dit is afhankelijk van hoe lang je de ziekte hebt en in welk stadium de ziekte zich bevindt.

De drie stadia van de ziekte zijn:

  • vroege of gelokaliseerde ziekte van Lyme
  • vroege verspreide (gedissemineerde) ziekte van Lyme
  • late ziekte van Lyme

In elk stadium van ziekte van Lyme heb je kans op:

  • griepachtige klachten
  • vermoeidheid
  • pijnlijke gewrichten
  • spierpijn
  • vergeetachtigheid
  • concentratiestoornissen

Vroege ziekte van Lyme

Bij ongeveer 50% van de mensen met een tekenbeet ontstaat een blauwachtige of rode vlek/kring rond de tekenbeet. Soms ontstaat deze vlek ergens anders op je lichaam. Deze huidverandering verschijnt na enkele dagen tot twee weken na de beet, maar dat kan ook pas na drie maanden zijn. De vlek of ring wordt binnen een paar dagen groter. Uiteindelijk verdwijnen de huidklachten.

Ook als je geen huidveranderingen hebt opgemerkt, kun je toch besmet zijn door een teek. Je hebt dan bijvoorbeeld last van koorts, griepachtige verschijnselen en spier- en gewrichtspijn.

Vroege verspreide ziekte van Lyme

Na een tekenbeet kan de bacterie in je bloedbaan terechtkomen en heb je kans op de volgende problemen:

  • Acute problemen van je zenuwstelsel. Bijvoorbeeld een hersenvliesontsteking. De ontsteking gaat vaak samen met een ontsteking in de hersen- of ruggenmergzenuwen. Klachten waar je last van kan krijgen zijn:
    ⋅ dubbelzien
    ⋅ gezichtsverlamming
    ⋅ zeer heftige pijn in arm, been of romp
    Dit kan samengaan met een doof of tintelend gevoel.
  • Niet-acute problemen van je zenuwstelsel. Deze problemen ontstaan over het algemeen pas op de langere termijn. Voorbeelden van klachten zijn:
    ⋅ voorbijgaande verlammingsverschijnselen
    ⋅ krachtverlies
    ⋅ slecht kunnen lopen
    ⋅ pijn en verkramping in je hoofd, gezicht en nek
    ⋅ migraine
  • Gewrichtsontstekingen
  • Hartritmestoornissen. Je hart gaat dan heel langzaam kloppen waardoor je flauw kunt vallen.

Late ziekte van Lyme

Als je één jaar na een tekenbeet huidklachten of een gewrichtsontsteking (vaak van de knie) krijgt, wordt dit de late ziekte van Lyme genoemd. Je huid, meestal van je armen of benen, wordt rood tot paars van kleur, is in het begin vaak verdikt en voelt warm aan. Soms wordt de huid later papierdun.

Je arts stelt de diagnose op basis van een combinatie van de ziekteverschijnselen die je hebt, de klachten die je aangeeft, het lichamelijk onderzoek en gericht aanvullend onderzoek. Door de veelheid van symptomen is het lastig de diagnose de ziekte van Lyme te stellen omdat veel symptomen ook bij andere aandoeningen voorkomen.

Lichamelijk onderzoek

Hierbij onderzoekt je arts niet alleen je huid en je gewrichten maar ook je hart, je longen en je buik. Als er een rode vlek of ring zichtbaar is moet je direct een behandeling met antibiotica krijgen. Zie je zelf al eerder een rode vlek of ring, maak daar dan een foto van en laat deze aan je arts zien.

Bloedonderzoek

Je arts zal je bloed testen om te kijken of er antistoffen tegen de Borella burgdorferi-bacterie te vinden zijn. Deze bloedtesten hebben pas zin na  ongeveer 8 weken na de tekenbeet omdat er dan pas antistoffen in je bloed te vinden zijn.

Ook in een later stadium is er nog geen betrouwbare (bloed)test die de ziekte van Lyme aan kan tonen.

Overig onderzoek

Soms is voor het stellen van de diagnose extra onderzoek noodzakelijk zoals een lumbaalpunctie bij klachten van je zenuwstelsel.

Als je arts de ziekte van Lyme op tijd ontdekt, is deze voor bijna alle mensen goed behandelbaar.

Medicijnen

In alle stadia van de ziekte van Lyme krijg je een behandeling met antibiotica van tien dagen tot vier weken. Meestal helpen deze medicijnen goed, maar het kan soms lang duren voordat je merkt dat de behandeling effect heeft.

De meeste mensen hebben minder of geen klachten meer na de behandeling met antibiotica. De medicijnen slaan vooral goed aan als je vrij snel na de besmetting wordt behandeld. Een kleine groep mensen houdt, ook na de behandeling met antibiotica, klachten.

Houd je klachten na de behandeling? Dan kan het ook voor je arts lastig zijn om vast te stellen wat de oorzaak is. Het kan gaan om restklachten, maar soms is de infectie nog steeds actief.

Na behandeling met antibiotica ben je niet immuun voor de ziekte. Je kunt de ziekte van Lyme dus nog een keer krijgen.

Behandelaars

Afhankelijk van de klachten die je hebt, word je begeleid door je huisarts of andere specialist zoals de dermatoloog (huidarts) of de neuroloog.

In Nederland zijn er 2 academische ziekenhuizen met een lymeziektepoli, het AMC in Amsterdam en het Radboudumc in Nijmegen.
Lees meer over de verschillende behandelaars

Aanvullende behandelingen

Er bestaan veel soorten alternatieve behandelingen. Soms merken mensen met een reumatische aandoening hiervan een positief effect. Overleg altijd eerst met je arts voordat je met een alternatieve behandeling begint omdat die bijwerkingen kan geven of een wisselwerking kan hebben met de medicijnen die je gebruikt.
Lees meer over alternatieve behandelingen

Meer informatie

Heb je vragen? Stel deze aan je reumatoloog of huisarts.

Wil je weten waar je in het dagelijks leven tegenaan kunt lopen en hoe je daarmee om kan gaan als je deze aandoening hebt?
Lees meer over leven met reuma

Heb je niet de informatie gevonden die je zocht?
Kijk bij de veelgestelde vragen over reuma

Lymevereniging
Website: lymevereniging.nl

Lyme expertisecentrum
Website: www.expertisecentrumlyme.nl

Tekenradar
Website: www.tekenradar.nl

RIVM
Website: www.rivm.nl

De medische informatie op deze site wordt samengesteld en actueel gehouden door ReumaNederland, de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR), de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) en de Nederlandse Health Professionals Reumatologie (NHPR).