Wat is Jeugdreuma?

Juveniele Idiopathische Artritis (JIA) is de meest voorkomende vorm van jeugdreuma. Juveniel betekent dat de eerste symptomen vóór je zestiende levensjaar zijn ontstaan. Idiopathisch betekent dat onduidelijk is wat de oorzaak van de ziekte is. Jeugdreuma komt voor bij 1 op de 1.000 kinderen. In Nederland hebben tussen de 2.000 en 3.000 kinderen jeugdreuma. Als we het over jeugdreuma hebben, gaat het vooral over de verschillende vormen van JIA.

JIA is een aandoening met langdurige gewrichtsontstekingen. De ontstekingen zijn langer dan 6 weken aanwezig en de oorzaak is onbekend. Pijn, stijfheid, moeilijk kunnen bewegen en vermoeidheidsklachten zijn veel voorkomende klachten.

JIA bestaat uit verschillende vormen. De 4 meest voorkomende vormen zijn:

  1. Oligo-articulaire Juveniele Idiopathische Artritis
  2. Poly-articulaire Juveniele Idiopathische Artritis
  3. Enthesitis gerelateerde Juveniele Idiopathische Artritis
  4. Systemische Juveniele Idiopathische Artritis

Oligo-articulaire Juveniele Idiopathische Artritis

Hierbij zijn er maximaal 4 gewrichten tegelijk ontstoken. Dit is de meest voorkomende vorm van JIA. Bij deze vorm heb je maximaal 4 ontstoken gewrichten gedurende de eerste 6 maanden van de aandoening, en er zijn geen organen bij betrokken. Meestal gaat het om grote gewrichten die ontstoken zijn zoals je knieën, enkels en polsen. Soms blijft het bij 1 ontstoken gewricht, soms raken er meer gewrichten ontstoken na de eerste 6 maanden. Dan noemen artsen het: uitbreidende oligo-artritis.

Poly-articulaire Juveniele Idiopathische Artritis

Bij deze vorm van JIA heb je 5 of meer ontstoken gewrichten zonder dat er organen bij betrokken zijn. In het bloed zijn bij deze vorm van JIA soms wel en soms geen reumafactoren te vinden. Zonder reumafactor is er een betere prognose (verloop) dan met een positieve reumafactor in het bloed.

De variant met een positieve reumafactor in het bloed lijkt het meest op reumatoïde artritis met een positieve reumafactor bij volwassenen. In het begin zijn vaak je kleine gewrichten van handen en voeten ontstoken. Daarna volgen andere gewrichten, vaak symmetrisch. Dat wil zeggen zowel links als rechts. Deze vorm komt meer voor bij meisjes dan bij jongens en begint meestal na het 10e levensjaar. Het is een ernstige vorm van artritis. Het verloop is bij elk kind anders.

Enthesitis gerelateerde Juveniele Idiopathische Artritis

Bij kinderen komt deze vorm meer bij jongens dan bij meisjes voor. Bij deze vorm zijn de grote gewrichten van je benen ontstoken (oligo-artritis) in combinatie met ontstekingen van het aanhechtingspunt van de pees aan het bot (enthesis). Meestal gaat het dan om aanhechtingen van je pezen in en rond je voet, zoals de aanhechting van de achillespees.

Systemische Juveniele Idiopathische Artritis

Deze vorm van JIA houdt in dat er naast gewrichtsontstekingen (artritis) ook je organen aangedaan kunnen zijn. Je hebt dan vaak meerdere dagen koorts en een veranderde kleur van je huid (zalmkleurig). Andere symptomen die regelmatig voorkomen zijn: spierpijn, vergroting van de lever, de milt of de lymfeklieren, ontsteking van de vliezen rond het hart (pericarditis) en de longen (pleuritis). Er zijn vaak meer dan 5 gewrichten ontstoken. De gewrichtsontstekingen kunnen gelijk vanaf het begin aanwezig zijn maar kunnen ook later ontstaan.

De oorzaak van Juveniele Idiopathische Artritis (JIA) is onbekend. Je immuunsysteem (afweersysteem) is ontregeld, het slaat als het ware ‘op hol’. Je lichaam denkt dat goede (lichaamseigen) cellen kwade indringers zijn en je afweersysteem wil die indringers verdrijven. Hierdoor komen bepaalde stoffen vrij waardoor ontstekingen ontstaan in gewrichten, pezen, spieren of organen. Dit kan in verschillende plaatsen van het lichaam gebeuren. Bij JIA zijn dit vaak de gewrichten.

Gewrichtsontstekingen komen bij alle vormen van JIA voor. Je gewricht is dan:

  • warm
  • pijnlijk
  • gezwollen
  • stijf, vooral ’s ochtends of na langdurig staan of zitten

Andere klachten bij JIA zijn:

  • vermoeidheid
  • koorts, vooral bij kinderen met systemische JIA
  • oogontstekingen
  • groeiachterstand, dit kan door de aandoening zelf komen of door medicijnen

Je arts stelt de diagnose op basis van de klachten die je aangeeft, het lichamelijk onderzoek en waar nodig aanvullend onderzoek.

Lichamelijk onderzoek

Hierbij onderzoekt hij niet alleen je gewrichten, maar ook je hart, je longen en je buik.

Bloedonderzoek

Met het bloedonderzoek wil je arts weten of er ontstekingswaarden in je bloed aanwezig zijn. Ook kijkt hij naar reumafactoren en of de erfelijke factor HLA-B27 aanwezig is. Heb je een of meer van deze drie factoren in je bloed, dan kan dat helpen bij het vaststellen van de vorm van JIA.
Lees meer over bloedonderzoek

Röntgenfoto’s

Op een röntgenfoto ziet je arts of een gewricht beschadigd is door ontstekingen.

Verloop oligo-articulaire JIA

Deze vorm van JIA (waarbij maximaal 4 gewrichten ontstoken zijn) heeft over het algemeen een mild verloop. Er is een kleine kans dat je klachten zoals een groeiachterstand of gewrichtsschade overhoudt aan oligo-articulaire jeugdreuma. Deze vorm kan helemaal over gaan.

Verloop poly-articulaire JIA

Als je poly-articulaire JIA hebt (waarbij 5 of meer gewrichten ontstoken zijn), is het moeilijker te voorspellen hoe de ziekte zal verlopen. Als je goed reageert op de medicijnen kan de ziekte helemaal tot rust komen. Ondanks langdurig ontstoken gewrichten is de kans klein dat je blijvende schade aan je gewrichten hebt. Helaas is schade aan je gewrichten wél mogelijk. De kans daarop is groter als je een positieve reumafactor hebt.

Soms blijft poly-articulaire JIA lang actief, ook als je volwassen bent. Je moet dan  langdurig medicijnen gebruiken.

Verloop enthesitis gerelateerde JIA

Het verloop van deze vorm is wisselend. Bij sommigen komt de aandoening tot rust, terwijl bij anderen de klachten zich uitbreiden tot het onderste deel van de wervelkolom en het bekken.

Verloop systemische JIA

Als je systemische JIA hebt,zijn niet alleen gewrichten ontstoken, maar ook organen. Hoe de ziekte verloopt, is moeilijk te voorspellen. Dat is voor iedereen anders. Ook hier wisselen perioden met ontstekingen zich af met betere perioden. Veel hangt af van het effect van de behandelingen, waaronder medicijnen.

Medicijnen

Medicijnen spelen een belangrijke rol in het verminderen van je gewrichtsontstekingen. Het doel van de behandeling met medicijnen is om binnen 1 jaar ontstekingsvrij te zijn.

Veel gebruikte medicijnen bij JIA zijn:

  • ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s)
  • klassieke reumaremmers (csDmards)
  • biologische medicijnen (bDmards)
  • corticosteroïden via pillen of als injectie in een gewricht

Lees meer over de verschillende soorten medicijnen

Lees meer over je specifieke medicijn

Behandelaars

De meeste ziekenhuizen hebben een zogenaamd kinderteam. De behandelaren in zo’n team zijn gespecialiseerd in het behandelen van en omgaan met kinderen. In zo’n team kijken een kinderarts of kinderreumatoloog, een fysiotherapeut en een maatschappelijk werker samen hoe ze je het beste kunnen helpen. Als het nodig is, schakelen zij ook andere behandelaren in, bijvoorbeeld een ergotherapeut, reumaverpleegkundige, psycholoog, speltherapeut, podotherapeut of revalidatiearts.

Fysio- of oefentherapeut
In beweging blijven maakt een belangrijk onderdeel uit van je behandeling. Bewegen heeft veel gezondheidsvoordelen, ook als je een vorm van JIA hebt.
Behandelaars zoals een fysiotherapeut of oefentherapeut helpen je bij het soepel houden van je gewrichten en helpen je spieren sterker te maken.

Ergotherapeut
De ergotherapeut leert je om zo te bewegen dat je gewrichten zo weinig mogelijk worden belast. Ook denkt een ergotherapeut mee over praktische aanpassingen, zodat je toch zoveel mogelijk met activiteiten mee kan doen. Denk aan aanpassingen in huis en op school, maar ook aan advies over geschikt speelgoed of kleding die je gemakkelijk aan kan trekken, bijvoorbeeld als knopen en ritsen dichtdoen lastig is. Of de ergotherapeut maakt een handig hulpmiddel, zoals een spalkje, om je gewricht te ontlasten.
Lees meer over de verschillende behandelaars

Aanvullende behandelingen

Er bestaan veel soorten alternatieve behandelingen. Soms merken mensen met een reumatische aandoening hiervan een positief effect. Overleg altijd eerst met je arts voordat je met een alternatieve behandeling begint omdat die bijwerkingen kan geven of een wisselwerking kan hebben met de medicijnen die je gebruikt.
Lees meer over alternatieve behandelingen

Meer informatie

Heb je vragen? Stel deze aan je huisarts of reumatoloog.

Wil je weten waar je in het dagelijks leven tegenaan kunt lopen en hoe je daarmee om kan gaan als je deze aandoening hebt?
Lees meer over leven met reuma

Heb je niet de informatie gevonden die je zocht?
Kijk bij de veelgestelde vragen over reuma

Jeugdreuma Vereniging voor ouders van kinderen met jeugdreuma
Website: www.jeugdreumavereniging.nl

Informatie voor jongeren met jeugdreuma
Website: www.jong-en-reuma.nl

Voor jongeren met reuma tussen de 16 – 29 jaar
Website: youth-r-well.com

De medische informatie op deze site wordt samengesteld en actueel gehouden door ReumaNederland, de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR), de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) en de Nederlandse Health Professionals Reumatologie (NHPR).