Wat is bacteriële artritis?

Bacteriële artritis is een gewrichtsontsteking (ook wel artritis genoemd) die wordt veroorzaakt door een bacterie die je gewricht is binnengedrongen. Je lichaam reageert hierop met een afweerreactie. Bij deze reactie komen ontstekingscellen (witte bloedcellen) in je gewricht. Zij moeten de bacteriën doden. Na afloop blijven dode cellen en andere afvalstoffen in je gewricht achter. Hierdoor ontstaat een ontsteking.

In korte tijd

Bacteriële artritis komt meestal voor in een of enkele gewrichten. De ontsteking ontstaat meestal in heel korte tijd. Het is belangrijk dat deze snel wordt behandeld met antibiotica. Gebeurt dit niet, dan kan de ontsteking het kraakbeen en het bot beschadigen.

Soms geleidelijk

Bij tuberculose en sommige andere ziektebeelden ontstaan de klachten van bacteriële artritis geleidelijk. Ze zijn ook minder heftig. Bacteriële artritis heeft dan een chronisch verloop.

Op elke leeftijd

Je kunt bacteriële artritis op elke leeftijd krijgen. Deze aandoening komt voor bij zowel mannen als vrouwen.

Een infectie in een of enkele gewrichten ontstaat doordat een bacterie je lichaam binnendringt. Dit gebeurt meestal via je huid, je neus, je keel, je oren of een wondje op je lichaam. De bacterie reist via de bloedbaan door je lichaam en kan zich in een gewricht nestelen. Hierdoor ontstaat dan een gewrichtsontsteking.

Hoger risico

Je hebt een iets verhoogd risico op een gewrichtsinfectie als je:

  • een gewricht hebt dat bijvoorbeeld al beschadigd is door artrose of een bestaande chronische artritis
  • je weerstand is verminderd door een andere (chronische) aandoening, bijvoorbeeld diabetes mellitus, TBC of schimmelinfecties
  • huidproblemen met wondjes hebt
  • een kunstgewricht hebt
  • medicijnen gebruikt die je afweer onderdrukken
  • intraveneuze drugs gebruikt (via spuiten)
  • met planten of dieren werkt of regelmatig direct contact hebt met planten of (uitwerpselen van) dieren

Een bacteriële artritis kan op 2 manieren ontstaan: plotseling (acuut) of geleidelijk. Soms houden de klachten lang aan, dan heet dat ‘chronisch’.

Acuut

Bij een acute gewrichtsontsteking krijg je vrij plotseling last van heftige pijn en zwelling. Het ontstoken gewricht is warm en vaak ook rood en je kunt dit gewricht vaak minder goed bewegen. Meestal raakt een van de grotere gewrichten ontstoken zoals je knie of je pols. Maar je kunt ook meerdere ontstoken gewrichten hebben. Hoge koorts en/of koude rillingen komen ook voor bij bacteriële artritis. Soms voel je je erg ziek.

Chronisch

Bij een chronisch verlopende gewrichtsontsteking merk je dat je steeds meer pijn krijgt in een of meer gewrichten. Je kunt deze gewrichten ook steeds minder goed bewegen. Het gewricht voelt warm aan en is soms rood. Andere klachten zijn:

  • koorts
  • nachtzweten
  • afvallen

Je arts baseert de diagnose meestal op de uitkomst van de klachten die je aangeeft, het lichamelijk onderzoek en het bloedonderzoek. Als je arts vermoedt dat je bacteriële artritis hebt, doet hij microscopisch onderzoek of neemt een biopsie van je gewricht.

Bloedonderzoek

Met het bloedonderzoek wil je arts weten of er ontstekingswaarden in je bloed aanwezig zijn. Uit het bloedonderzoek is ook te halen welke bacterie de ontsteking veroorzaakt.

Punctie

Soms haalt je arts wat ontstekingsvocht uit je gewicht om dit verder te laten onderzoeken. Meestal gebeurt dit onderzoek onder een microscoop.

Biopsie

Bij chronische bacteriële artritis is de bacterie meestal niet direct in je gewrichtsvocht aantoonbaar. Het is dan nodig om een stukje weefsel uit het synovium (slijmvlies van je gewricht) op kweek te zetten. Je arts haalt hiervoor met een naald een stukje weefsel uit je gewricht. Dit heet synoviumbiopsie.

Sommige bacteriën zijn heel moeilijk te kweken. Het duurt soms ook heel lang voordat de uitslag bekend is, bijvoorbeeld bij tuberculose. In dat geval kan ook het DNA van de bacterie in het gewricht worden onderzocht. Is het DNA van de bacterie in het gewricht aan te tonen? Dan is dat voor je arts voldoende bewijs om de diagnose bacteriële artritis te kunnen stellen.

Röntgenfoto

Als de aandoening nog in een vroeg stadium is, dan is op een röntgenfoto van het gewricht meestal nog geen schade door de infectie te zien. Na de behandeling laat je arts weer een foto maken. Hij vergelijkt deze dan met de eerste om na te gaan of de ontsteking het gewricht heeft beschadigd.

Als je arts weet om welke bacterie het precies gaat, kiest hij op basis daarvan voor een bepaalde behandeling.

Een bacteriële infectie verloopt meestal op 2 manieren: acuut met een heftige ontsteking of chronisch met meestal minder ernstige klachten.

Acuut verloop

Bij een acuut verloop veroorzaakt de bacterie een heftige ontstekingsreactie. Deze reactie kan heel snel schade aanrichten. De bacterie kan in je gewricht blijven maar ook in je bloedbaan terechtkomen. Als de bacterie in je bloedbaan terechtkomt, is er sprake van bloedvergiftiging. Je voelt je dan heel ziek en je hebt hoge koorts en koude rillingen.

Chronisch verloop

Een chronisch verlopende bacteriële artritis komt onder andere voor bij tuberculose. Ook een schimmelinfectie kan de oorzaak zijn. Je merkt pas na enige tijd iets van de ontsteking. Vaak voel je je al enkele maanden niet helemaal fit. Geleidelijk aan krijg je milde klachten aan een of meer gewrichten. De bacterie of schimmel kan ook klachten geven aan andere organen, bijvoorbeeld de longen. Hierdoor krijg je meestal last van kortademigheid of hoesten.

Hardnekkig

Een artritis door tuberculose of een schimmelinfectie is vaak erg hardnekkig. Het is dan noodzakelijk dat je de medicijnen maandenlang gebruikt. De klachten bij een chronisch verloop zijn minder heftig dan bij een acute ontsteking. Hierdoor duurt het soms enige tijd voordat de diagnose is gesteld. Inmiddels kan er dan al gewrichtsschade zijn ontstaan. Ook als de infectie helemaal weg is, blijf je soms een tijd last houden van pijn of beweegt je gewricht minder goed.

Medicijnen

Bij een acute ontsteking moet je snel naar het ziekenhuis en meteen beginnen met een antibioticum. Je krijgt dan vrijwel altijd een infuus. Als bekend is om welke bacterie het gaat, kan de arts het soort antibioticum aanpassen. De behandeling is bedoeld om de bacteriën die je ontsteking veroorzaken te doden. Zo krijg je een gerichte behandeling. Deze behandeling kan enkele weken duren. Je moet daarvoor in het ziekenhuis blijven. Als het antibioticum goed aanslaat, voel je je snel een stuk beter. Uiteindelijk krijg je tabletten in plaats van een infuus en dan mag je naar huis. Als je er snel bij bent, hoeft je gewricht geen schade op te lopen.

Pus wegzuigen

Tijdens de behandeling met het antibioticum wordt pus een of meerdere keren per dag uit je gewricht weggezogen. Dit gebeurt met een naald. Deze ingreep heet een gewrichtspunctie. Bij veel pusvorming kiest je arts er ook wel voor om je gewricht te spoelen via een drain. De orthopeed brengt deze drain tijdens een operatie in.

Pijnlijk

Een bacteriële artritis is erg pijnlijk. Tegen de pijn krijg je een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID), eventueel samen met paracetamol. Als dit onvoldoende helpt, krijg je soms een opiaat voorgeschreven zoals Tramadol of een morfinepreparaat.
Lees meer over NSAID’s

Rust in acute fase

Tijdens de acute fase van bacteriële artritis is het belangrijk dat je het gewricht rust geeft. Zodra het beter gaat, overleg dan met je arts of fysiotherapeut welke bewegingen je met je gewricht mag maken en hoe je het mag belasten.

Onderliggende oorzaak aanpakken

Je arts pakt niet alleen de gewrichtsontsteking aan, maar ook een eventuele onderliggende oorzaak. Voorbeelden zijn wondjes, diabetes mellitus, andere chronische aandoeningen, prednisongebruik of andere weerstandverlagende medicijnen.

Chronisch verloop

Heeft bacteriële artritis bij jou een chronisch verloop, dan laat je arts je meestal enkele weken opnemen in het ziekenhuis voor onderzoek en behandeling. Bij tuberculose krijg je een behandeling met meerdere antibiotica in tabletvorm. Bij een schimmelinfectie krijg je een infuus met een antibioticum. Later krijg je de medicatie eventueel in tabletvorm.

Behandeling bij kunstgewricht

Krijg je een infectie in een kunstgewricht, dan is de kans groot dat de prothese loslaat. Meestal verwijdert de arts de prothese dan. Daarna krijg je een antibioticumbehandeling met een infuus en later eventueel tabletten. Soms plaatst je arts antibioticumkorreltjes in het gewricht zelf om de bacterie volledig weg te krijgen.

Behandelaars

Voor de behandeling van bacteriële artritis kom je meestal bij een reumatoloog.
Lees meer over verschillende behandelaars

Aanvullende behandelingen

Er bestaan veel soorten alternatieve behandelingen. Soms merken mensen met een reumatische aandoening hiervan een positief effect. Overleg altijd eerst met je arts voordat je met een alternatieve behandeling begint omdat die bijwerkingen kan geven of een wisselwerking kan hebben met de medicijnen die je gebruikt. Bij een bacteriële artritis is (eerst) een behandeling met antibiotica noodzakelijk.
Lees meer over alternatieve behandelingen

Meer informatie

Heb je vragen? Stel deze aan je behandelend arts (reumatoloog of orthopedisch chirurg)  of je huisarts.

Wil je weten waar je in het dagelijks leven tegenaan kunt lopen en hoe je daarmee om kan gaan als je deze aandoening hebt?
Lees meer over leven met reuma

Heb je niet de informatie gevonden die je zocht?
Kijk bij de veelgestelde vragen over reuma

De medische informatie op deze site wordt samengesteld en actueel gehouden door ReumaNederland, de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR), de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) en de Nederlandse Health Professionals Reumatologie (NHPR).