Wat is acuut reuma?

Acuut reuma ontstaat na een infectie met een bepaalde streptokok, de zogenoemde groep-A-streptokokken. Dat is een bacterie die veel voorkomt en vaak voor keelinfecties zorgt. Je krijgt bij acuut reuma hoge koorts en gewrichtsklachten. Opvallend is dat de gewrichtsklachten verspringen: je hebt steeds last van een ander gewricht. Meestal is dat de knie, de elleboog, de enkel of de pols.

Acuut reuma komt in westerse landen bijna niet meer voor. Dit komt door het gebruik van antibiotica, een verbeterde hygiëne en betere voeding. Als acuut reuma al voorkomt, dan is dat vooral bij kinderen tussen de 4 en 18 jaar met een piek rond het 8e jaar.

Als een reactie op de infectie valt het immuunsysteem je eigen weefsels aan. Eigenlijk is dit een ‘verkeerde’ reactie van het immuunsysteem. Acuut reuma valt daarom onder de auto-immuunziekten.

Eén tot vier weken na een keelontsteking kun je acuut reuma krijgen. Veel voorkomende klachten zijn:

  • hoge koorts
  • pijnlijke en ontstoken gewrichten. Het gewricht waar je last van hebt, is elke keer een ander gewricht
  • hartklachten en hartafwijkingen, zoals:
    ⋅ een ontsteking van de hartspier (myocarditis)
    ⋅ een ontsteking van het hartzakje (pericarditis)
    ⋅ een ontsteking van de hartklep (bacteriële endocarditis)

Minder vaak voorkomende klachten:

  • een enkele keer komen ook afwijkingen aan je zenuwstelsel voor. Dit merk je aan zwakke spieren en ongecontroleerde bewegingen van je armen, benen en gezicht
  • huiduitslag op je romp, bovenarmen en bovenbenen. Ook kun je last krijgen van onderhuidse knobbeltjes aan de strekzijde van je gewrichten

Het is lastig om de diagnose acuut reuma te stellen. Dat komt doordat de ziekte erg lijkt op andere aandoeningen. Je arts baseert de diagnose daarom meestal op de uitkomst van het lichamelijk onderzoek en het bloedonderzoek. In het bloed zijn ontstekingswaarden te zien en meestal ook een reactie op de streptokokkeninfectie.

Je arts kan aanvullend onderzoek doen:

  • Hij laat een röntgenfoto maken om te kijken of je hart vergroot is. Een vergroot hart is een aanwijzing voor een ontsteking.
  • Hij luistert naar het hart of er een hartruis te horen is, dat kan wijzen op een ontsteking van de hartkleppen.
  • Hij laat een elektrocardiogram (ECG) maken. Hierop zijn afwijkingen van het hart te zien.

Acuut reuma verloopt vaak in aanvallen. Je kunt dus meerdere keren achter elkaar acuut reuma krijgen. De gewrichtsontstekingen genezen meestal zonder blijvende gevolgen. Als acuut reuma niet wordt behandeld, geneest het meestal spontaan binnen ongeveer 5 maanden. Wel kan de ziekte blijvende hartbeschadigingen veroorzaken. Als bijvoorbeeld je hartklep beschadigt, kan deze niet meer goed sluiten. Daardoor is het mogelijk dat je op latere leeftijd last krijgt van hartritmestoornissen en hartfalen. Als de afwijking ernstig is, is een operatie vaak nodig.

Medicijnen

Heb je alleen last van gewrichtspijn, dan schrijft je arts je een eenvoudige pijnstiller voor. Heb je last van ontstekingen, dan krijg je antibiotica of een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID).

Acuut reuma tast de gewrichten meestal niet aan. Hiervoor heb je dan ook geen medicijn nodig.

Vertel altijd aan je arts welke medicijnen je slikt zodat hij een goede keuze kan maken tussen de verschillende pijnstillers die in jouw situatie de beste oplossing zijn.
Lees meer over NSAID’s

Rust

Naast medicijnen krijg je vaak het advies om bedrust te houden, meestal totdat de acute ziekteverschijnselen zijn verdwenen. Acuut reuma kan hartafwijkingen veroorzaken. De ernst van de hartafwijking bepaalt of je rust moet houden.

Nieuwe aanvallen voorkomen

In de eerste 5 jaar na je eerste aanval van acuut reuma heb je kans op herhaling van de klachten. Het is heel belangrijk om nieuwe aanvallen te voorkomen. Bij iedere nieuwe aanval bestaat namelijk het risico op nieuwe hartafwijkingen. Om dit te voorkomen krijgt je maandelijks een dosis antibiotica voorgeschreven.

Bij ingrepen en infecties

Heb je acuut reuma gehad en krijg je een tandheelkundige ingreep, een operatie, griep, andere virale infecties of bacteriële infecties van de bovenste luchtwegen? Dan is het van belang dat je preventief extra antibiotica gebruikt, om problemen en complicaties te voorkomen. Doe dit tot minstens 5 jaar na de laatste aanval. Zijn je hartkleppen beschadigd door acuut reuma, dan krijg je vaak je hele leven lang antibiotica voorgeschreven.

Behandelaars

Voor de behandeling van acuut reuma kom je meestal bij de huisarts of een reumatoloog. Daarnaast kom je soms ook bij een reumaverpleegkundige.
Lees meer over deze specialisten

Aanvullende behandelingen

Er bestaan veel soorten alternatieve behandelingen. Soms merken mensen met een reumatische aandoening hiervan een positief effect. Overleg altijd eerst met je arts voordat je met een alternatieve behandeling begint omdat die bijwerkingen kan geven of een wisselwerking kan hebben met de medicijnen die je gebruikt.
Lees meer over alternatieve behandelingen

Meer informatie

Heb je vragen? Stel deze aan je huisarts, reumatoloog of reumaverpleegkundige.

Wil je weten waar je in het dagelijks leven tegenaan kunt lopen en hoe je daarmee om kan gaan als je deze aandoening hebt? Kijk dan bij de informatie over leven met reuma.
Lees meer over leven met reuma

Heb je niet de informatie gevonden die je zocht?
Kijk bij de veelgestelde vragen over reuma

De medische informatie op deze site wordt samengesteld en actueel gehouden door ReumaNederland, de Nederlandse Vereniging voor Reumatologie (NVR), de Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV) en de Nederlandse Health Professionals Reumatologie (NHPR).