Voedingssupplementen zijn pillen of drankjes die je kunt gebruiken als aanvulling op jouw voeding. Er zijn veel verschillende soorten voedingssupplementen te koop bij de drogist en apotheek. Die kan je zonder recept aanschaffen. Sommige mensen ervaren positieve effecten van het gebruik van bepaalde kruiden, vitaminen en mineralen. Overleg altijd met jouw huisarts voor je hiermee begint.

Voedingssupplementen zijn alle pillen, capsules, tabletten of drankjes die een of meer vitamines, mineralen, enzymen of kruiden bevatten. Bekend zijn verschillende multivitaminepreparaten, maar er zijn ook preparaten die maar 1 vitamine bevatten, of 1 mineraal. Bijvoorbeeld alleen vitamine C, of alleen magnesium of zink. Of een combinatie van 2, bijvoorbeeld vitamine A en D.

Nodig of niet?

Als je gezond en gevarieerd eet, zult je vermoedelijk alle dagelijkse behoefte aan vitamines en mineralen binnenkrijgen. Maar het kan zijn dat je door jouw aandoening meer van bepaalde voedingsstoffen nodig hebt. Of het lukt niet altijd om voor jezelf gezond te koken. Dan kan je jouw maaltijden aanvullen met voedingssupplementen. Overleg met jouw huisarts of specialist of dit nodig is.

Keuze maken

Aangezien er veel soorten voedingssupplementen op de markt zijn, is het niet eenvoudig om de goede te kiezen. Belangrijk is om eerst na te gaan óf je wel een supplement nodig hebt. Met deze vraag kan je bij jouw huisarts of specialist terecht. Je kunt desgewenst ook om een verwijzing naar een diëtist vragen. Die kan jouw voeding goed beoordelen op compleetheid.

Ook is van veel supplementen, zoals supplementen met kruiden erin, onbekend welke mogelijke bijwerkingen of wisselwerkingen met je medicijnen ze kunnen geven. Het is daarom slim om voordat je een supplement gaat gebruiken, met je  behandelend arts of apotheker te overleggen. Je apotheker kan ook informatie geven over de bij- of wisselwerking van sommige supplementen.

Als het niet lukt een gezonde voeding binnen te krijgen, dan is misschien aanvulling van vitamines en mineralen nodig. Dit kan in de vorm van een multivitaminepreparaat. Of een supplement waar één vitamine, mineraal of andere stof in zit. Overleg hierover met jouw huisarts.

Wat is een multivitamine?

Een multivitaminepreparaat bevat een combinatie van vitamines en mineralen. Er zijn ook preparaten met maar 1 vitamine, bijvoorbeeld alleen vitamine C.

Vitamine A en B

Meestal zijn het vitamine A en B en calcium waar mensen met reuma te weinig van hebben. Bij actieve reumatoïde artritis is de behoefte aan vitamine A, B en D verhoogd. En wie pijnstillers gebruikt, heeft meer vitamine D nodig.

Vitamine D

Vitamine D is belangrijk voor gezonde botten en spieren. Daarnaast heeft vitamine D mogelijk een ontstekingsremmende werking bij ontstekingsreuma en misschien ook bij artrose. Maar dit verband is nog niet bewezen.

Veel mensen hebben naast de dagelijkse voeding extra vitamine D nodig. Het gaat om vrouwen vanaf 50 tot 70 jaar. Zij krijgen het advies om dagelijks extra 10 microgram vitamine D te gebruiken. Mannen en vrouwen vanaf 70 jaar krijgen het advies dagelijks 20 microgram vitamine in te nemen. En dit laatste geldt ook voor mensen met osteoporose.

Ben je zwanger, kom je weinig buiten, of heb je een getinte huid? Dan geldt het advies om 10 microgram extra vitamine D per dag te gebruiken.

Mensen met lupus erythematodes hebben extra risico op het oplopen van een vitamine-D tekort. Dat komt door het gebruik van sunblockers om de huid te beschermen, die overgevoelig is voor zonlicht. In het algemeen geldt dat naar buiten gaan voor iedereen goed is. Wel moeten mensen die huidklachten hebben bij huidlupus oppassen dat er geen direct zonlicht op hun huid komt.

Informeer eens bij jouw behandelend arts of deze inschat dat je extra vitamine D nodig hebt in de vorm van een supplement. Wil je weten of je extra vitamine D nodig hebt? Doe de test.

Lees meer over vitamine D en reuma

Kalk en vitamine D

Wanneer bij jou osteoporose is vastgesteld, krijg je extra kalktabletten en vitamine D voorgeschreven. Wie langere tijd prednison slikt als medicijn tegen reuma, heeft meer kans op botontkalking. Dan kan het handig zijn om kalktabletten en vitamine D te slikken. Deze pillen krijg je op doktersrecept.

IJzer

Een ijzertekort in je bloed heet ook wel ‘bloedarmoede’. Het kan verschillende oorzaken hebben, daarom zal jouw arts eerst moeten onderzoeken wat bij jou de oorzaak is. Soms zal jouw arts beslissen dat je ijzer moet aanvullen door het slikken van ijzertabletten.

Foliumzuur (B11)

Als je methotrexaat gebruikt, dan krijg je daarbij ook het advies extra foliumzuur (vitamine B11) te slikken. Door het medicijn is de behoefte aan foliumzuur verhoogd.

Te veel schaadt

Er is géén wetenschappelijk bewijs dat voedingssupplementen in grote hoeveelheden reumatische klachten verminderen. Wél is duidelijk dat grote doses vitamines, mineralen of andere supplementen schadelijk kunnen zijn. Van de meeste stoffen die in supplementen voorkomen zijn bijwerkingen beschreven als men er te veel van slikt. Wil je toch iets nemen, kies dan voor een (multi)vitaminesupplement met daarin niet meer dan de Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid (ADH). De ADH betekent dat je van alle vitaminen precies de hoeveelheid per dag slikt, die je ook per dag nodig hebt. Lees daarvoor goed de bijgevoegde gebruiksaanwijzing. Overleg ook altijd met jouw huisarts voordat je een supplement gaat gebruiken.

Veganisme

Mensen die helemaal geen dierlijke producten eten, worden veganisten genoemd. Zij lopen door hun uitsluitend plantaardige voeding het risico om eiwittekort, een ijzertekort en tekort aan vitamine B12 en B6 op te lopen. Wie dergelijke voeding wil gebruiken, raden wij aan een verwijzing naar een diëtist te vragen.

Glucosamine kan als een milde pijnstiller werken bij milde artrose van de knie. Het is niet aangetoond dat glucosamine het erger worden van artrose tegengaat. Glucosamine is een eiwit dat voorkomt in kraakbeen, bindweefsel en in de vloeistof in jouw gewrichten. Het is dus een stof die al in jouw lichaam zit. Je lichaam maakt zelf glucosamine aan. Maar als je ouder wordt, gaat dit vaak minder goed. Glucosamine zit niet in onze normale voeding. Als je het als voedingssupplement koopt, is dit gemaakt uit schelpen, de schilden van krabben en garnalen.

Wetenschappelijk onderzoek

De laatste jaren is er onderzoek gedaan naar de werking van glucosamine. Er zijn wisselende bewijzen over de effecten van glucosamine als het als supplement wordt gebruikt bij artrose.

Onder welke naam wordt glucosamine verkocht?

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) heeft een aantal glucosamine-producten in 2005 als geneesmiddel geregistreerd. Het CBG heeft daarbij besloten dat deze glucosamine-producten de status van niet-receptplichtig hebben en een zelfzorgmiddel genoemd mogen worden. Daarnaast wordt glucosamine ook door andere fabrikanten gemaakt en verkocht. De merken die niet door het CBG geregistreerd zijn als geneesmiddel, heten niet ‘zelfzorgmiddel’ maar ‘voedingssupplement’.

Hoe gebruik je glucosamine?

Als je glucosamine wilt proberen als pijnstiller, zul je het minimaal 3 maanden moeten gebruiken voordat je het effect ervan kan merken. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is 1500 mg glucosaminesulfaat. De combinatie van glucosaminesulfaat met chondroïtine lijkt geen verschil te maken. Afhankelijk van het effect kan je zelf kijken of je de dosering eventueel kunt verminderen als jouw klachten afnemen.

Zijn er bijwerkingen?

Je kunt last krijgen van misselijkheid of hoofdpijn. Als je het supplement inneemt met wat voedsel of met voldoende water, kan je dit voorkomen.

Mensen die overgevoelig zijn voor schaaldieren kunnen ook overgevoelig zijn voor glucosamine. Er zijn ook vegetarische glucosamines verkrijgbaar. Die worden meestal gemaakt van gefermenteerde paddenstoelen of granen.

Vergoeding

De kosten van glucosaminepreparaten variëren nogal (tussen € 10 en € 40 per maand). Oriënteer je goed en let vooral op een voldoende hoeveelheid glucosamine. Informeer vooraf bij jouw ziektekostenverzekeraar of je in aanmerking komt voor een vergoeding.

Vette vis en visolie bevatten omega-3 vetzuren. Deze vetzuren verminderen het risico op hart- en vaatziekten. Ontstekingen door reuma kunnen er niet door verminderen. Alleen extreem gevaarlijke doseringen zouden dit effect misschien kunnen hebben. En dat is af te raden. Je hebt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid nodig omdat dat goed is voor jouw hart en bloedvaten.

Visolie en reuma: veel fabels

Omega-3 in visoliecapsules zou, zo bleek uit wetenschappelijk onderzoek, alleen bij hoge doseringen ontstekingsremmend werken. Dit zou klachten bij verschillende vormen van reuma kunnen verlichten. Dit is tot nu toe vooral onderzocht bij mensen met reumatoïde artritis. Aan deze hoge doseringen zitten echter ook risico’s. Wij raden dat dan ook af. In de normale, aanbevolen dagelijkse dosering zal visolie dan ook niets doen tegen jouw reuma.

Waarom is het tóch goed om vis te eten?

Wel is het belangrijk om 2 keer per week (vette) vis te eten. Dat is namelijk het voedingsadvies van de Gezondheidsraad in Nederland. Je kunt daarmee het risico op hart- en vaatziekten verkleinen.

Welke vis bevat omega-3 vetzuren?

Omega-3 vetzuren zit in vette vis zoals makreel, haring, sardientjes en zalm. Verwarm de vis niet te lang want daardoor gaan vetzuren verloren. Gebakken en gefrituurde vis is ook niet aan te raden. Eet je 2 keer per week vette vis? Dan krijg je voldoende vetzuren binnen.

Wanneer hebben visoliecapsules nut?

Als je geen vis lust of het gewoon nooit eet, kan je visoliecapsules overwegen. In deze capsules zitten EPA en DHA, 2 soorten omega-3 vetzuren. Je hebt elke dag 450 milligram omega-3 vetzuren nodig (het totaal van EPA en DHA). Sommige preparaten bevatten ook andere vetzuren. Kijk eens op de website van het Voedingscentrum voor meer informatie.

Waarschuwingen

De vis zelf kan verontreinigd zijn. Je kunt beter niet zowel vette vis eten als een visoliecapsule gebruiken. Dit geeft risico’s van overdosering, verontreiniging en bijwerkingen. Voor informatie over verontreiniging van vis kijk je op de website van het Voedingscentrum.

Ook moet je bij vis altijd oppassen voor een besmetting met de listeria-bacterie. Deze bacterie komt vooral voor in voorverpakte gerookte vis en kan bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking veroorzaken. Zwangere vrouwen en mensen met een lage weerstand kunnen voorverpakte gerookte vis beter eerst goed verhitten.

Gebruik dus nooit vis en visoliecapsules naast elkaar. Overleg met jouw arts voor je visolie gaat gebruiken als je:

  • een hart- of vaatziekte hebt
  • astma hebt
  • diabetes mellitus hebt
  • een operatie moet ondergaan
  • bloedverdunners gebruikt

Vis en mediterrane voeding

Bij een mediterraan voedingspatroon neemt vis een belangrijke plaats in. De relatie tussen mediterrane voeding en vormen van reuma is nog onvoldoende onderzocht. Mensen die mediterrane voeding gebruiken hebben minder kans op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten en suikerziekte dan mensen die een westerse voeding gebruiken.

De effecten van de mediterrane voeding zijn vooral afkomstig van de onverzadigde vetzuren uit (olijf)olie en het beperken van verzadigde vetzuren, zoals die in frituurvet of roomboter voorkomen. Dit heeft een gunstig effect op het cholesterolgehalte in het bloed.
Lees meer over mediterrane voeding

Waar kan je terecht?

Stichting Voedingscentrum Nederland
Website: www.voedingscentrum.nl

Nederlandse Vereniging van Diëtisten
Website: www.nvdietist.nl

Heb je niet de informatie gevonden die je zocht?
Kijk bij de veelgestelde vragen over leven met reuma